Maltepe’de Küçükyalı, İdealtepe, Altıntepe, Altayçeşme, Cevizli ve Feyzullah gibi köklü mahallelerdeki 30–40 yıllık apartmanlarda daire sahiplerinin önemli bir bölümü emeklidir veya sabit gelirlidir. Dönüşüm toplantılarında pek çok komşu depremden korktuğu halde tek bir endişeyle imza atmaktan çekinir: “Ben 72 yaşındayım ve emekli maaşım var; bankalar bana kentsel dönüşüm kredisi vermez.” Oysa İstanbul’da uygulanan Yarısı Bizden kamu kredisi ile özel bankaların ticari konut kredileri birbirinden tamamen farklı kurallara tabidir. Bu rehber; yaş sınırı, gelir şartı, kredi notu ve geri ödeme mekanizmasını tüm şeffaflığıyla açıklar.
1. Apartman Toplantılarındaki En Büyük Korku: “Yaşımdan Dolayı Kredi Çıkmaz”
Özel veya kamu bankalarından standart bireysel konut ya da güçlendirme/yapım kredisi talep edildiğinde bankalar; başvuru sahibinin yaşı ile vade toplamının belirli bir sınırı (çoğu bankada 70–75 yaş bandını) aşmamasına, hayat sigortası primine, belgelenebilir hane gelirine ve Findeks/KKB kredi puanına bakar. Bu bankacılık kuralını duyan ileri yaştaki kat malikleri, devletin kentsel dönüşüm kampanyasında da aynı engelle karşılaşacaklarını düşünürler.
Ancak Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen Yarısı Bizden kampanyasındaki 875.000 TL tutarındaki yapım kredisi klasik bir banka kredisi değil, afet riski altındaki konutların yenilenmesi için kurgulanmış özel kamu finansmanıdır.
2. Yarısı Bizden Kamu Kredisi ile Klasik Banka Dönüşüm Kredisi Karşılaştırması
İki finansman kanalı arasındaki hayati farklar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Kriter | 6306 S.K. Anlaşmalı Banka Kredisi (Faiz Destekli) | İstanbul Yarısı Bizden Kamu Kredisi (875.000 TL) |
|---|---|---|
| Krediyi veren kaynak | Bakanlıkla protokol imzalamış ticari/kamu bankaları | Kentsel Dönüşüm Başkanlığı bütçe mekanizması |
| Üst yaş sınırı | Bankanın kredi ve hayat sigortası politikasına tabidir | Üst yaş sınırı aranmaz (75–85 yaş üstü malikler dahil) |
| Gelir belgesi / bordro şartı | Hane gelirinin taksiti karşılama oranı incelenir | Gelir şartı ve maaş bordrosu aranmaz |
| KKB (Findeks) kredi puanı | Kredi notu ve açık takip kayıtları sorgulanır | Kredi puanı (KKB notu) şartı aranmaz |
| Karşılıksız hibe eki | Hibe yoktur; yalnızca faiz indirimi uygulanır | Birinci konuta ek 875.000 TL hibe + 125.000 TL taşınma verilir |
| Ödemesiz dönem ve vade | En fazla 2 yıl anapara ödemesiz, 10 yıla kadar vade | Ruhsattan itibaren 2 yıl (24 ay) ödemesiz, 10 yıl (120 ay) vade |
3. 875.000 TL Yarısı Bizden Kredisinde Yaş Sınırı, Gelir ve Kredi Notu Kuralı
Yarısı Bizden kampanyasının uygulama esaslarında; riskli yapıdaki tapulu hak sahiplerinin mağdur olmaması ve tek bir emekli malikin finansman engeli yüzünden tüm apartmanın dönüşümünün durmaması için üç temel kolaylık getirilmiştir:
- Yaş Sınırı Yoktur: Hak sahibi 75 veya 85 yaşında olsa dahi birinci konutu için 875.000 TL hibe + 875.000 TL kredi + 125.000 TL tahliye desteğinden yararlanabilir; teminat kişisel yaş sigortasıyla değil, yenilenen bağımsız bölüm üzerine konulan kamu ipoteğiyle sağlanır.
- Gelir Belgesi İstenmez: Ev hanımı, emekli, kira geliriyle geçinen veya aktif bordrosu bulunmayan malikler gelir belgesi sunmak zorunda değildir.
- Kredi Puanına Bakılmaz: Banka kredi skoru düşük olan malikler de kampanya kredisini kullanabilir. Başvuru sırasını Yarısı Bizden kampanyası ana rehberimizde adım adım okuyabilirsiniz.
Apartmanınızın daire sayısını ve metrekare ortalamasını girerek 1.875.000 TL devlet paketi düşüldükten sonra kalan net bütçeyi saniyeler içinde görün.
4. 2 Yıl Ödemesiz Dönem ve TÜFE Yarısı (%50) Taksit Güncellemesi Nasıl Çalışır?
İnşaat devam ederken hem dışarıda kira ödeyip hem kredi taksiti ödemek sabit gelirli bir aile için imkânsıza yakındır. Kamu kredisinin ödeme takvimi bu yükü ortadan kaldıracak şekilde tasarlanmıştır:
- İlk 24 Ay Sıfır Taksit: Yeni binanın yapı ruhsatı alındığı tarihten itibaren 2 yıl (24 ay) boyunca hiçbir anapara veya faiz ödemesi yapılmaz. Normal şartlarda inşaat 14–18 ayda tamamlandığı için malik kendi yeni evine taşındıktan ve kira ödemekten kurtulduktan aylar sonra ilk taksitini öder.
- İlk Ödeme Yılı Güncellemesiz Başlangıç: Ödemelerin başladığı ilk yıl (ruhsattan sonraki 3. yıl) 875.000 TL anapara üzerinden faiz/artış eklenmeden başlangıç taksiti hesaplanır (120 aya bölündüğünde başlangıç baz tutarı aylık yaklaşık 7.290 TL mertebesindedir).
- İzleyen Yıllarda TÜFE’nin Yarısı Sınırı: Takip eden her yıl kalan borç bakiyesi piyasa kredi faiziyle değil, bir önceki yıl gerçekleşen yıllık TÜFE artış oranının en fazla yarısı (%50’si) oranında güncellenir. Böylece reel borç yükü enflasyon karşısında erirken malik yüksek ticari faizden korunur.
5. Aynı Binada İkinci Dairesi veya Dükkanı Olan Maliklerin Kredi Hakları
- İkinci ve Sonraki Konutlar: Bir malikin aynı riskli binada birden fazla dairesi varsa, birinci konutu için 875.000 TL hibe + 875.000 TL kredi alırken; ikinci konutu için hibe verilmez ancak 1.750.000 TL’ye kadar uygun koşullu yapım kredisi imkânından yararlanabilir.
- Ticari Bağımsız Bölümler (Dükkan / İşyeri): İşyerleri için 437.500 TL hibe + 437.500 TL kredi + 125.000 TL taşınma desteği olmak üzere toplam 1.000.000 TL paket uygulanır (dükkan paylaşım detayları için dükkanlı apartmanlar rehberimize bakabilirsiniz).
- %1 KDV ve Harç Muafiyeti Desteği: 6306 sayılı Kanun kapsamındaki konut yapım işlerinde net alanı 150 m²’ye kadar olan konut teslim/müteahhitlik faturalarında %20 yerine %1 KDV uygulanması ve noter-tapu-belediye harç muafiyetleri de hane başı bütçeyi yüz binlerce lira aşağı çeker (bkz. vergi ve harç muafiyetleri rehberimiz).
6. Devlet Paketi Dışında Kalan İnşaat Farkı Emekli Malikler İçin Nasıl Çözülür?
10 daireli örnek bütçe tablomuzda (10 daireli Maltepe bütçe vaka analizimiz) görüldüğü gibi, daire büyüklüğü ve zemin sınıfına bağlı olarak 1.750.000 TL (hibe+kredi) yapım paketinin üzerinde hane başı bir inşaat tamamlama farkı kalabilir. Nakit birikimi olmayan emekli malikler için sahada uyguladığımız üç gerçekçi çözüm vardır:
- Aile İçi Hisseli Tapu / Altsoy Finansmanı: Emekli malikin çalışan çocukları inşaat farkı ödemesini üstlenir; istenirse tapuda belirli bir hisse devri veya aile içi güvence protokolü yapılır.
- Metrekare / Şerefiye Küçültme Formülü: Parselde kısmi emsal veya çatı piyesi marjı varsa, nakit ödemek istemeyen malik daha kompakt daire seçerek fark ödemesini sıfırlayabilir veya minimize edebilir (ilave ödemeli dönüşüm rehberimiz).
- 18 Aylık Şantiye Hakedişine Yayılı Ödeme: Kalan fark peşin alınmaz; inşaatın temel, su basmanı, kaba inşaat, dış cephe ve iskân aşamalarına bölünerek zamana yayılır.
Apartmanınızdaki emekli ve sabit gelirli komşuların tamamını rahatlatacak finansman tablosunu çıkarmak için kurucularımız Mimar İdris YAĞMAHAN ve İnşaat Mühendisi Celalettin YAĞMAHAN ile ücretsiz apartman ön inceleme toplantısı planlayabilirsiniz.