Binası kentsel dönüşüme giren kat maliklerinin ve kiracıların en acil finansal sorusu, inşaat süresince barınma giderlerinin nasıl karşılanacağıdır. Uygulamada en sık karıştırılan nokta ise 6306 sayılı Kanun kapsamındaki 18 aylık devlet kira yardımı ile Yarısı Bizden kampanyasındaki tek seferlik 125.000 TL tahliye/taşınma desteğinin birbirinin yerine geçen iki ayrı mekanizma olmasıdır. Bu rehber; Maltepe’deki apartman malikleri ve kiracılar için hangi modelde hangi ödemenin alındığını, e-Devlet başvuru evraklarını ve kat karşılığı sözleşmelerde müteahhit kira takviyesinin nasıl yazılması gerektiğini ayrıntılı olarak açıklar.
1. Aylık Kira Yardımı mı Yoksa Yarısı Bizden 125.000 TL Tahliye Desteği mi?
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı mevzuatına göre aynı bağımsız bölüm için hem inşaat hibe/kredi desteği hem de 18 aylık kira yardımı aynı anda kullanılamaz. Binanızın seçtiği dönüşüm modeline göre devreye giren destek paketi şöyledir:
- Senaryo A — Standart Kat Karşılığı Dönüşüm (Devlet Hibesi/Kredisi Kullanılmayan Binalar): Sahil ve Minibüs Yolu kuşağında (Küçükyalı, İdealtepe, Altıntepe gibi) bina tamamen müteahhit finansmanıyla kat karşılığı yenileniyor ve Bakanlık faiz destekli kredisi ya da Yarısı Bizden hibesi kullanılmıyorsa, hak sahibi malikler 18 aya kadar aylık 6306 kira yardımından yararlanır. Buna ek olarak müteahhit firmayla sözleşmeli kira farkı kararlaştırılabilir.
- Senaryo B — Yarısı Bizden Kampanyası (875.000 TL Hibe + 875.000 TL Kredi Kullanan Binalar): Merkez ve E-5 aksındaki (Cevizli, Altayçeşme, Bağlarbaşı vb.) emsali dolu apartmanlarda konut başı 1.875.000 TL’ye varan Yarısı Bizden paketi tercih edildiğinde, 18 aylık kira yardımı yerine tek seferlik 125.000 TL tahliye (taşınma) desteği ödenir. Kampanyanın tüm ödeme dilimlerini Yarısı Bizden kampanyası rehberimizde inceleyebilirsiniz.
2. Malik, Kiracı ve İntifa Hakkı Sahipleri Hangi Destekten Yararlanır?
Aşağıdaki karşılaştırma tablosu, riskli yapı tespiti kesinleşip tahliye edilen bir apartmanda hak sahipliği türüne göre sağlanan devlet desteklerini özetler (İstanbul için aylık kira yardımı tutarı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından her takvim yılı başında yeniden belirlenir):
| Hak Sahibi Statüsü | Standart 6306 Dönüşüm (Hibesiz) | Yarısı Bizden Paketi Kapsamında | Temel Koşul |
|---|---|---|---|
| Dairede Bizzat Oturan Malik | 18 aya kadar her ay Bakanlık kira yardımı | Tek seferlik 125.000 TL tahliye desteği | Tapu kaydı ve tahliye belgelerinin ibrazı |
| Kiracılı Dairenin Maliki | Malik statüsünde 18 aya kadar aylık kira yardımı (güncel uygulama esaslarına tabi) | Hibe + kredi malike tanımlanır; 125.000 TL tahliye desteği fiilen oturan kiracıya ödenir | Kiracının tahliye tarihinde içeride ikamet etmesi |
| Konut Kiracısı | 2 aylık kira yardımı tutarında tek seferlik taşınma ödemesi | Fiilen ikamet ediyorsa tek seferlik 125.000 TL tahliye desteği | Riskli yapı tespit tarihinde Nüfus (ADNKS) adres kaydı ve abonelik faturası |
| Sınırlı Ayni Hak Sahibi (İntifa / Oturma) | 5 aylık kira yardımı tutarında tek seferlik ödeme | İkamet durumuna göre tahliye desteği esasları uygulanır | Tapuda tescilli intifa veya sükna hakkı ve ikamet belgesi |
Kiracılı binalarda tahliye tebligatı ve yasal süre yönetimi hakkında ayrıntılı bilgi için kiracı tahliyesi ve taşınma yardımı rehberimizi mutlaka okuyun.
3. Kira Yardımı Başvuru Şartları, Hak Düşürücü Süre ve Gerekli Evraklar
6306 sayılı Kanun uygulama yönetmeliğine göre kira yardımı başvurularında tahliye tarihinden itibaren 1 yıl (veya yıkım tarihinden itibaren en geç 3 ay) içinde başvuru yapılması esastır; bu sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar. Hazırlanması gereken temel dosya kalemleri şunlardır:
- Kesinleşmiş Riskli Yapı Belgesi ve ARAAD Kaydı: Lisanslı kuruluşça alınan karot raporunun Maltepe Belediyesi / İl Müdürlüğü sisteminde kesinleşmiş olması gerekir (süreç için bkz. riskli yapı tespiti rehberi).
- Güncel Tapu Kaydı ve Kimlik Fotokopisi: Web-Tapu veya e-Devlet barkodlu tapu senedi dökümü.
- Tahliye / Yıkım Bilgisi (Yanan-Yıkılan Yapılar Formu): Binanın tamamen boşaltılıp elektrik, su ve doğalgaz ilişiklerinin kesildiğini ve yıkım ruhsatı sürecinin tamamlandığını gösteren belediye evrakı.
- Kiracılar İçin Yerleşim Yeri (Tarihçeli Adres) ve Fatura Belgesi: Riskli yapı tespit raporunun onaylandığı tarihte söz konusu dairede ikamet edildiğini kanıtlayan e-Devlet Tarihçeli Yerleşim Yeri ve Diğer Adres Belgesi ile kiracı adına kayıtlı elektrik/su/doğalgaz faturası.
- Kamu Bankası Vadesiz TL IBAN Bilgisi: Ödemelerin aktarılacağı (genellikle Ziraat Bankası / Halkbank) hak sahibi adına açılmış bireysel vadesiz TL hesabı.
Daire ve dükkan sayınızı girerek apartmanınıza tanımlanacak toplam devlet desteğini ve hane başı kalan net inşaat maliyetini saniyeler içinde görün.
4. e-Devlet Üzerinden Adım Adım Başvuru ve Ödeme Takvimi
Fiziki kuyruk beklemeden tüm kira ve taşınma yardımı başvuruları e-Devlet kapısı üzerinden yürütülmektedir:
- e-Devlet sistemine T.C. kimlik numaranızla giriş yapıp arama çubuğuna “6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapı Kira Yardımı Başvurusu” (Kentsel Dönüşüm Başkanlığı) yazın.
- Sistemde binanıza ait ARAAD (Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi) yapı kimlik numarasını seçin ve başvuru tipini (Malik / Kiracı / Sınırlı Ayni Hak) işaretleyin.
- Barkodlu tarihçeli yerleşim yeri belgesini, tapu kaydını ve abonelik fesih/son fatura PDF’lerini sisteme yükleyip vadesiz TL IBAN numaranızı doğrulayın.
- Belediye ve İl Müdürlüğü incelemesi onaylandıktan sonra ilk ödeme genellikle 30–45 gün içinde toplu (tahliye tarihinden itibaren biriken aylar dahil) olarak hesaba yatar; izleyen aylar her ay düzenli devam eder.
5. Kat Karşılığı Sözleşmelerde Müteahhit Kira Desteği Nasıl Güvenceye Alınır?
Maltepe’de güncel daire kiraları devlet kira yardımının üzerinde seyrettiği için, özellikle arsa payı yüksek kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde müteahhit firmadan ek kira desteği alınması yaygındır. Noter sözleşmesinde mağduriyet yaşamamak için şu 4 madde açıkça yazılmalıdır:
- Başlangıç tarihi: Kira ödemelerinin ruhsat tarihinde değil, anahtar teslim edilip binanın boşaltıldığı tarihte başlayacağı netleştirilmelidir.
- TÜFE / Yıllık artış hükmü: İnşaat süresi 12 ayı aştığında 13. aydan itibaren müteahhit kira desteğinin hangi oranda (örneğin yıllık TÜFE oranında) güncelleneceği belirtilmelidir.
- İskâna / Fiili teslime kadar devam şartı: Taahhüt edilen inşaat süresi aşılırsa müteahhidin ödediği kira yardımının kesilmeyeceği, aksine gecikme cezai şartıyla birlikte anahtar teslimine kadar süreceği hüküm altına alınmalıdır (ayrıntılar için bkz. teminat mektubu ve cezai şart rehberimiz).
- Noter harcı ve vergi muafiyetleri: Kira yardımlarının yanı sıra tapu ve noter harcı muafiyetlerinden nasıl yararlanılacağını vergi ve harç muafiyetleri rehberimizde bulabilirsiniz.
6. Başvurunun Reddedilmesine Yol Açan 4 Yaygın Hata
- Riskli yapı tespitinden önce ikametgah taşımak: Özellikle kiracılar, karot raporu onaylanmadan önce nüfus adreslerini yeni taşındıkları eve aldırırsa sistem “tespit tarihinde binada oturmuyordu” gerekçesiyle başvuruyu reddedebilir. Adres değişikliği zamanlaması dikkatle yönetilmelidir.
- Hisseli dairede tek kişinin tam kira beklemesi: Bir dairede birden fazla hissedar (örneğin 3 mirasçı) varsa aylık kira yardımı daire başına tek tutar üzerinden hesaplanır ve maliklerin tapudaki hisse oranlarına bölünerek her hissedarın kendi IBAN’ına yatırılır.
- Ortak hesaba veya farklı isimdeki IBAN’a başvuru: Ödeme yalnızca tapu maliki veya hak sahibi kiracının kendi T.C. kimlik numarasıyla eşleşen bireysel hesabına yapılır; eş veya çocuk IBAN’ı kabul edilmez.
- Ruhsatsız / kaçak kat bölümü için başvuru: Tapuda bağımsız bölüm kaydı bulunmayan eklentiler için ayrı kira yardımı ödenmez.
Yağmahan Mimarlık & Mühendislik olarak sözleşme imzaladığımız tüm apartmanlarda ARAAD kayıt takibini, abonelik ilişik kesme takvimini ve e-Devlet kira/tahliye yardımı dosya hazırlığını kat maliklerimiz adına ücretsiz koordine ediyoruz. Binanızın hangi destek paketine uygun olduğunu öğrenmek için ücretsiz ön inceleme başvurusu oluşturabilirsiniz.
